|
Dişi olmayan bir səs
Eşidilir daxmadan:
“Özündədir mutluluq!”
Bir səs gəlir daxmadan; bu səs, ağzında dişi olmayan, qoca bir insanın səsidir. Bir daxmada yaşadığından, onun yoxsul bir insan olduğu da bəllidir. Nə deyir bu səs? Bu səs deyir ki, ey mutluluq arayanlar, onu nə göydə, nə yerdə arayın, o, sizin öz içinizdədir!
Bu sözləri, dünyaya, onun gözəlliklərinə, onun ləzztlərinə göz yuman bir insan söyləmiş olsaydı, heç də qəribə görünməzdi. Biləndə ki, bu sözləri yazan, yaşamı dərin-dərin sevən bir insanmış, çaşbaş qalır insan! Bir insan ki, bir çiçəyin ehtişamı qarşısında şanlı və güclü padşahları diz çökməyə çağırırmış. Bir insan ki, xəstələnib arıqlamış bir qurbağanın kədərini duyaraq, onun qayğısını çəkirmiş. Baharda anasını itirmiş bir sərçə balasının sarsıntısını, qorxusunu, kimsəsizliyini özününki kimi duyurmuş. Demək, bu insan nə göydən, nə də yerdən uzaq deyilmiş. Dünyaya göz yummamışdır. Yaşamla iç-içə və nəfəs-nəfəsə yaşayırmış. Bu gerçəyi bilərkən, istər-istəməz özümüzdən soruruq: Bu mutluluq, göydə və yerdə deyilsə, bəs haradan gəlib bu insanın ruhunda yuva salmışdır?
Mutluluq bir ağacdırsa, onun kökünün nə göylərdə, nə yerdə, ancaq insan ruhunda olmasına inanıram.
Yoxsulluqdan, aclıqdan, acılardan, işgəncələrdən can qurtara bilmək hər bir insan üçün ən şirin və uzaq bir arzudursa, amma hələ mutluluq deyil. Ən böyük arzular da, varıldıqdan sonra, öz uzaq və sehirləyici işığını itirir və artıq içində yaşadığımız və alışdığımız bir gerçək olur. Heç zaman sehrini itirməyən, işığı sönməyən sürəkli bir mutluluq ancaq insanın ruhundadır. Bu sözləri dəyərli şairimiz Rəsul Rza-nın unudulmaz sözlərilə süsləmək istərdim:
“ Xalıları əlvan mənzildə də
Bədbəxt ola bilər insan.
Xoşbəxt ola bilər insan
İki ayaq güclə yerləşən səngərdə də.”
-Yuvalar şeirindən-
İsmayıl Ülkər-in “sevda yoldaymış” toplusundakı şeirləri, o inamlı, sönmək bilməyən işıqlarını belə bir mutluluqdan alır.
“ Səlam həyat!
Gün aydın yaşam!”
Bu sözlərdir onun poeziya ölkəsinin bayrağı. Bu bayraq altında, hər nə gözəldir, hər nə işıqlıdır və zaman bizdən axıb keçərkən varlığımızı qəlpə-qəlpə qoparıb aparan qorxulu və qaranlıq bir irmaq deyil, tərimizi sərin-sərin yuyan, yanğımızı söndürən və şirin laylasıyla canımızın yorğunluğunu silən dağ bulaqlarının dumduru, yarpız qoxulu sularıdır. Yaşam, o qədər gözəldir ki, onun dağını daşımağa, daşını qırmağa dəyər. Əllərimizin, ayaqlarımızın qabarını öpmək nə gözəldir! Çünki, bu qabar, gözəlliyinin sonu olmayan, şirinliyi dibsiz olan yaşamın qabarıdır. Yaşamın hər anı, tanrıların içdiyi göysəl və qutsal nektarlar kimidir. Hər anı, o nektarın damlaları kimi yaşamaq və dadmaq gərəkdir. Ömür tükəndimi, onun itirilmiş gözəlliyini ölümdə aramaq istəyir şair:
Yaşamağa dair
Boynumuza düşən
Bir iş idi “yaşamaq!”
Gözəlliyi yolunda
Əlimizdən gələni əsirgəmədik!
“Ölüm” adlı
Bir başqa iş var qarşımızda!
Biz
Onu da gözəl yaşamaq uğrunda
Əlimizdən gələni
Əsirgəməyəcəyik!
Yaşamanı bunca dolğun, bunca çılğın sevən bir ruh, yaxşı bilir ki, bu sevgini yaşatmaq üçün, ölümdə də yaşamaq gərəkdir! Çünki, bu ölüm yox olmaq deyil, olmaqdır. İnsanın olumu ötəridir, ölməmək üçün, bütün varlığın olumuna qarışmaq gərək, ölümsüz bir axıma qovuşmaq gərək:
“Olmaq” istəyirəm!
Durulmaq istəyirəm
Durulmaq! Bulaq kimi
Sonra
Dan yelindən dərilən bir nəfəs kimi
Şehli-şehli
Şirin-şirin
Bir çinara udulmaq istəyirəm
Udulmaq...
-Şeirdən bir parça-
“Sevda yoldaymış” toplusundakı şeirlərin bir çoxuna “mahnı” da söyləmək olar. Sanki bunlar yazılmadan öncə, işıqlı və şirin bir səslə oxunmuşlar. Bu mahnılarda xalq mahnılarının ürək döyüntülərini də eşitmək olur:
Neysan
Sən
Hər zaman
“Sudan gələn küzəli qız” san.
Hər zaman günəş bacısı
-Gecədə açılan ay bacası-
Sən
Hər fəsil yazsan
Baharın ikinci ayısan
Sən.
Ülkər-in dili olduqca axıcı və durudur. Hər canlı özünü yaşama bildrimək üçün öz səsini, öz dilini tapdığı kimi, o da o qədər öz poetik dilini tapmışdır. Şeirlərindəki qafiyələr, Bəxtiyar Vahabzadə-lərin və o biri “Söz ustaları”-mızın sözlərinin önünə qoyduqları tərəzi daşları deyil, suların səsi kimi, ağacların yarpaqlarının pıçıltısı kimi öz-özünə və doğaldır; sanki bunların tapılmasından şairin özünün heç xəbəri yoxmuş və misraların axımıdır bunları doğuran.
Sıra dağların ən uca başı olduğu kimi, bu şeirlərin də ən hündür nöqtəsi mənim üçün, “Vəcd” şeiridir. Bu şeir, şairin yaşama sevgsinin ən qabarıq, ən parlaq örnəyidir. Şair, bu şeirində, dilinin və ruhunun ən yüksək yerlərində gəzib dolaşmışdır.
Bu şeirdən bir parça olaraq:
Bu mənəmmi??
Bu çətinlikdə dünyada
Bu qədər rahat?
Bu mənəmmi tanrım??
İçimdə bu qədər yol
Hər yol
Min yol qolunu
Qucağıma açmış!
Hər höceyrəm bir ayaq
Hər uçurum
Bir üzəngi
Altımda bunca yəhər
Hər nəfəsim
İlxı-ilxı at!
Bu
Mənəm
Mi?!
Varlıq
Nədən bu qədər mənə əziz
Hər nəsnə
Nədən bu qədər mənə özəl
Torpaqla
Bu doğmalıq nədir
Dünyayla bu qədər yoldaşlıq?
Lap ürəkdən deyə bilərəm ki, şair bu şeirini, evində deyil, bir bağçada deyil, yollarda deyil, mənim ruhumun tən ortasında oturub yazmışdır; özü bilmədən, mənim xəbərim olmadan!
Ülkər-in şeirlərini bütünlükdə düşünəndə, gözlərimin önündə belə bir görüntü canlanır:
Artıq quşlar köçüb getmiş; o sərxoş mahnılarından bir iz belə qalmamışdır. Pəncərəmin önündəki ağacların çılpaq budaqlarına qar yağır...qışın soyuq susqunluğu, mahnılaşa biləcək bütün səsləri dondurmuşdur. Görə bilmədiyim bir yerdə bir quş ötür...bu quşun mahnısı, bahardan xəbər vermir; o, özü elə baharın canlı bir dilimidir. Onun səsində, bir daha dünyanı isindirəcək günəşə ümid yoxdur; o, özü elə günəşin bir quş biçimində parçasıdır, odlu-odlu, parıl-parıl...
http://www.dusharge.blogfa.com
|
