Komandantenin ruhu Latın Amerikasını dolaşır
 
 
Əlli bundan əvvəl Kubaya inqilabı gətirmək üçün Fidel Kastro ilə yanaşı Ernesto 'Che' Guevara da döyüşürdü. Lakin o zamandan bəri əksər Latın Ameirkası ölkələrində hökumət sağ təmayüllü siyasətçilərin əlində olub. Bu sağ təmayüllü hökumətlər isə bəzən aşırı qəddarlığı ilə seçilən hərbi xuntalar idi.

Çe Gevaranın da inqilabi karyerasına onun Boliviyanın ucqar məktəblərindən birində edamı ilə son qoyuldu.

Onun xatirəsini və əfsanəsini səksən-doxsanıncı illərdə vətəni Argentina da daxil olmaqla silməyə çalışırdılar.

Lakin bu mümkün olmadı, necə deyərlər Çe qayıtdı. BBC müxbiri Daniel Schweimler Buenos Ayresdədən göndərdiyi reportajda bildirir ki, inqilabi ideayalar 21-ci əsrin latın Amerikasında yenə də populyardır. Onun reportajını aşağıda oxuya bilərsiniz:

Buones Ayresin küçələrində yenə də marş keçirilir. Bu dəfə hərbi hakimiyyətin sona çatmasından keçən 25 il və demokratiyanın qayıdışı bayram edilir.

Ətrafa nəzər salıram və budur tapdım - bir nəfərin əlində yellətdiyi bayrağın üzərində Alberto Kordanın vaxtilə çəkdiyi o məhşur şəkil - Ernesto Çe Gevaranın şəkli var.

Bir qədər aralıda isə üzərində Çenin şəkli təsvir olunmuş köynək geyən başqa biri var.

 


Latın Amerikası boyunca demək olar ki, hər gün etiraz nümayişləri keçirilir -həmkarlar ittifaqları, insan haqları təşkilatları, yelri qruplar və digərləri tərəfindən.

Amma zəmanət vermək olar - bütün bu nümayişlər zamanı mütləq kiminsə bu və ya digər şəkildə Çenin təsvirini daşıyan köynək geydiyini görərsən.

Buones Ayresdə yaşayan jurnalist Maykl Keyzi yeni bir kitab yazıb. Kitabın adı "Çenin ölümdən sonrakı həyatı" dır.

"Üzərində Çenin təsviri olan köynək geymək və mən özümü Çenin inqilabına həsr edirəm demək, inqilab etməkdən daha asandır. İnqilabı Çe etsə də, arxasınca gedənlər onu yalnız imitasiya etdilər" - deyib cənab Keyzi.

Avropada və Şimali Amerikada Çenin imicindən vodkadan tutmuş uşaq paltarınadək cox şeyin satılmasında istifadə olunur.

Latın Amerikasında isə o, hələ də inqilab çağırışlarının şüarıdır.

Ancaq Çe 1976-cı ilin oktyabrında uzaq Boliviya kəndində məğlub və müdafisəiz öldü.


Bəs o belə heyrətamiz bir qayıdışı necə etdi? Necə oldu ki, Çe və onun ismarıcı 21-ci əsr Latın Amerikası siyasəti üçün əhəmiyyətli olan Kuba inqilabında belə uğur qazana bildi?

Kuba inqilabının ruhu Çenin obrazında hələ də alovludur

Venesuela Prezidenti Üqo Çavez bu yaxınlarda vəzifəsinin 10 illiyini qeyd edib.

O, özünün 21-ci əsr sosializmi adlanan siyasəti naminə
bu vəzifədə daha çox qalmaq istəyir.

Öz mesajını Latın Amerikası boyunca yayan Üqo Çavez tez tez keçmiş Kuba lideri Fidel Kastrodan məsləhət və Çe Gevaradan ruh aldığını deyir.

Çe Gevaranın inqilab ideyalarının iflasa uğradığı Boliviyada isə nə qədər ironik səslənsə də, Çenin imici və ideyaları geniş yayılıb.

Yerli qrupun lideri olmuş, kokoa yetişdirməklə məşğul olmuş və hazırda Boliviyanın Prezidenti İvo Moralez burda küləkli havada, yüksək bir təpənin üzərində çıxış edir.

Lap yaxınlıqdakı kənddə 41 il əvvəl Çenin cəsədi, onun həqiqətən ölmüş olduğunu dünyaya sübut etmək üçün torpaqdan çıxarılmışdı.

Soyuq müharibənin qızğın çağlarında onu Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin köməyilə öldürənlər Çenin inqilab səylərini də öldürdüklərini güman etmişdilər.

Amma onlar yanılırdılar.

Ekvadorlu yazıçı Maria del Karmen Çe Gevara haqqında çox yazıb.

"İnsanlar düşünür ki, o bizim çox dərin, siyasi ehtiyaclarımızı təmsil edən şəxsidr. Məncə, onun Latın Amerikasında getdikcə artan populyarlığının səbəbi budur" deyir xanım del Karmen.

Latın Amerikasında çoxlarından Çenin nə uğrunda savaşdığını soruşsan, cavab verə bilməzlər. Onlar Çeni yalnız ümidlərin, azadlığın və müstəqilliyin simvolu kimi görürlər.

Latın Amerikasında çoxları öz ölkələrinin yeni bir Kubaya çevrilməsini istməir.

Amma Kuba inqilabının ruhu və vədləri hələ də alovludur.

Ən azı Komandante Çe Gevaranın obrazında!
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


Azərbaycanda dəm qazından ölənlərin çoxu yoxsullardır
 

 

Yeni 2009-ci ilin ilk 3 günü ərzində Azəırbaycanda dəm qazından ümumilikdə 7 nəfər dünyasını dəyişib.

Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, ötən gün Bakı yaxınlığındakı Biləcəri qəsəbəsində bir ailənin 4 üzvü həlak olub.

Bundan bir gün əvvəl isə Xırdalandakı fərdi evdə 2 nəfər dəm qazından ölüb.

Hər qış mövsümündə olduğu kimi bu mövsümdə insanlar evlərini isitmək üçün müxtəliv qızdırıcı cihaz və avadanlıqlardan istifadə edirlər.

Lakin bu cihazların heç də hamısı təhlükəsiz deyil. Buna baxmayaraq son günlərin şaxtalı havası bəzi yerli sakinləri bu riski qulaqardına vurmağa məcbur edir.

Son bir neçə gündə paytaxt Bakı və ona bitişik qəsəbə və kəndlərdə dəm qazından zəhərlənmələr barədə məlumatlar yayılıb.

Ölkə əyalətlərindən də qara xəbərlər yayılmaqdadır.

Lakin dəm qazından zəhərlənmə yalnız evi qızdırmaq niyyətindən irəli gəlmir.

Səadət adlı bir qadın BBC-yə bildiirb ki, atası bir müddət əvvəl hamamlanarkən ölümdən dönüb.

“Пятиминутка-dan” meydana gələn dəm qazı onun huşunu itirməsinə səbəb oldu.

“Anam vaxtında tərpənib təcili yardımı çağırdı. Onu son anda xilas edə bildik", - deyir Səadət xanım.

Müttəxəsislər deyirlər ki, bu və ya digər qızdırıcı cihaz və ya sobanın işlədiyi otaq tam qapadılmamalıdır.

Əks-halda dəm qazı dar və tam qapalı bir məkana toplanır və insanı qəfildən boğur.

“Azəriqazlayihə” elmi-tətqiqat institutunun əməkdaşı Rüstəm Bağırov bildirir ki, bir çox insanlar real təhlükədən ya bixəbərdirlər və yada ki ehtiyat tədbirlərinə əməl etmirlər."
Ekspertlər diqqəti belə bir məqama yönəldirlər ki, ölüm halları daha çox “пятиминутка” kimi tanınan su qızdırıcısı və yaxud evi qızdıran sobalardan, əksər hallarda İranda istehsal olunmuş sobalardan, meydana çıxır.

Hər ikisi digər qızıdrıcı avadanlıqlarla müqayisədə xeyli ucuzdur.

Görünür elə bu amil əhalinin kasıb təbəqəsini məhz onlara üstünlük verməyə vadar edir.

Təəcüblü deyil ki, dəm qazından ölənlərin əksəriyyəti maddi imkanları baxımından bir o qədər də seçilməyən şəxslərdir.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


کئچمیشه بیر باخیش
 ارســطو مجــــرد
 

 

بیر زامان، 1360- جی اون ایل لییین سونلاری ، او زامانلار کی مدرسه ده کسایی مروزی ، رودکی ، فردوسی و شیخ سعدی نین یوروجو و کسالت گتیرن شعرلریندن باشقا گون ادبیاتی باره ده هئچ بیر قایناق الده یوخ ایدی و خو صو صیله تورک دیلینده آراز رادیوسوندان قیریق ، تؤکوک قولاغیمیزا ده ین بعضی پارتییا یؤنلو و ناتورالیستی قوشما و علی آقا واحید غزلیندن باشقا هئچ بیر عاشیق شعر توپلوسو بئله الده یوخدو ،( بعضی«شعر» لره باخمییاراق مثلاً کریمی نین رنگارنگ کیتابلارینا!! ) تصادوفن الیمه چاتان یاوا چاپلی دا اولسا ، فوضولی نین و واحید کلیاتی نین پاراسی لا راستلاشدیم و تورک دیلینده بیرینجی دفعه اولاراق یاخیندان شعر دئییلن تئرمینله تانیش اولدوم . غزل فرمونون زیروه سی مولانا فضولی نین ، حکمت،حیرت، عشق و جنون دونیا سیندا " اویله سرمست" اولوردوم کی داها " ایدراک" ائتمیردیم " دونیا نه دیر" او گؤهرلی سؤز بارگاهی نین تاجدارین دان مودام اویره نیردیم کی " سالیکی راهی حقیقت عشقه ائیلر اقتداء " بو سببـــدنده " حیرت ای بت " دییه ، " دورجی دهانین دان چیخان سؤزلرین" دویوب "لال" اولوردوم! هر آن جانانین دان شیدا اوره یینه کام ایسته ین و سونرا بیلمه ین کی "کامی دیلی شیدا نه دیر! " " گون گوندن فزون" ، " نی کیمی" عشقیم " آوازه سین بلند" ائله ییردی! من او تاجدارین سئحیرلی سؤزلرین آچیب بولدوقدا " سببی خلقتی آدم" ی دوشونوردوم! و بیلیردیم کی " وادی وحدت حقیقت ده مقام عشق دیر" سونرا...
 Ⅶ آردی ---->
 

http://www.yenilik.blogfa.com/


(...)
بهروز صدیقی
 
 

1

من بو گون خوشبختم

                 چونكو ريه لريم

هله پاپريز ائشمه گه

                     ايمكان وئرير.

و دوستوم بورجلاريني

                      اؤده ميش  

آدديملاريم

           مندن اؤنده گئدير.

                          شا ما ،

                                 شعير واريميزدير.

2

 

ياغيش یاغیر...

سس لنمير سسيم.

 

سيملرين سو وورموش

                   تئلفونوم كيمي.

3

 

ياغيش ياغیر...

ديلسيز قالان گوموش پوللار

جيبلريمده سؤيونور.

4    

آغاج ومن

ایکیمیز

پاییز دوغور

       ایچیمیز.
 

http://www.tonqal.blogfa.com/

Andres Herkel: "Azərbaycanı Belarusa bənzədəcəklər"
 
 
Azərbaycan Milli Məclisinin prezidentlik müddətlərinin artırılmasına dair referendumun keçirilməsi barədə qərarı qəbul olunandan dərhal sonra Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Monitorinq Qrupunun Azərbaycan üzrə həmməruzəçisi Andres Herkelə zəng etdik. O radiomuza bunları bildirdi.

Mən artıq bu barədə bir neçə məqamda fikir bildirmişəm. Birinci şərh bundan ibarətdir ki, bir nəfərə üç və hətta daha çox dəfə seçilmək hüququnun verilməsi qeyri-adi addımdır. Yəni bu, demokratiyalara xas bir iş deyil. İkinci münasibətim bundan ibarətdir ki, bu proses çox tələskənliklə həyata keçirilir. Mən eşitməmişəm ki, bu barədə hər hansı müzakirə və məsləhətləşmələr aparılsın. Bunu da eşitməmişəm ki, hər hansı ekspertlərdən bu barədə məsləhət alınıb. Düşünürəm ki, bu məqam gələcəkdə bizim üçün mühüm məqam olacaq. Monitorinq qrupumuz bu referendumdan əvvəl Azərbaycana səfər edəcək. Mən düzü belə bir tələsik təklifin belə tələskən inkişafından təəccüblənmişəm.

Sizcə bu addım Azərbaycanın Avropa məkanındakı vəziyyətini təsirləndirəcəkmi?


Mən əvvəldə də dedim. Əksər demokratiyalarda prezidentlik üçün maksimum iki müddət var. Burası bəllidir ki, bundan sonra Azərbaycanı Belarus kimi ölkələrə bənzədəcəklər. Qısası bunun Azərbaycan üçün neqativ aspekti olacaq.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


Pentaqon Gürcüstan ordusu barədə
 

 

Amerika Birləşmiş Ştatlarının hökümət hesabatında Gürcüstanın hərbi qüdrəti nəzərdən keçirilib.

Bu hesabatda dərc edilən qənaətə görə, Gürcüstanın silahlı qüvvələrini müasir döyüş qüvvələri səviyyəsinə çatdırmaq üçün əsaslı islahatlara ehtiyac var.

Nyu-York Taymz (New York Times) qəzetinə sızmış məlumata əsasən, Pentaqonun hazırladığı bu hesabatda həmçinin Gürcüstan silahlı qüvvələrində pis idarəçilik və qeyri-peşəkar rəhbərlik kimi halların geniş vüsət alması qeyd olunur.

Pentaqonun hesabatında əksini tapmış Gürcüstan ordusunun döyüş imkanlarının qiymətləndirilməsi avqust ayında Rusiya ilə Gürcüstan arasında qısamüddətli müharibədən az sonra edilib. Həmin müharibə nəticəsində Gürcüstanın sılahlı qüvvələri 200-ə yaxın əsgər itirmiş və respublikadan qopmuş Cənubi Osetiya bölgəsindən çıxmışlar.

Müxbirlər deyirlər ki, Pentaqonun bu hesabatı barədə mətbuata sızmış məlumat prezident Mixail Saakaşvilinin imicinə daha bir zərbədir. Ona etimad Rusiya ilə müharibədən sonra xeyli azalmışdır.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


NATO Rusiya ilə təmaslara başlayır
 

 

Avqust ayında Rusiyanın Gürcüstana hərbi müdaxiləsindən sonra NATO və Rusiya sabah, cümü günü ilk dəfə yüksək səviyyədə danışıqlar keçirəcəklər.

NATO-nun bir rəsmi nümayəndəsi deyib ki, Şimali Atlantika Alyansının baş katibi Yaap de Hup-Skeffer (Jaap de Hoop Scheffer) Rusiyanın NATO-dakı elçisi Dmitri Roqozinlə görüşəcək. Bu görüş Brüsseldə qeyri-rəsmi şam yeməyi şəraitində keçəcək.

NATO üzvləri bu ayın əvvəllərində Rusiya ilə ünsiyyətin tədricən bərpa edilməsinə razılaşmışlar. Hərçənd eyni zamanda bildirilmişdi ki, Gürcüstanda müharibədən sonra rəsmi Moskva ilə əvvəlki əməkdaşlıq barədə söhbət belə olmayacaq.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


 ترجمه ی سه شعر از ســـه شاعر معاصر آذربایجان
مترجم : ارســطو مجــــرد
 
 
زمستان
ناصر مرقاتی

زمستان زمخت

ریشه دوانده در اعماق ؛

خاک خسته ،

حسرت سبزینگی

                  از یاد نمی تواند برد؛

و حیات ِ ناکام

    در تمنای پیرهنی ابریشمین

                                عریان است ؛

 آه ...

 ای پرنده های مهاجر که همزیستی را پاس می دارید ،

هر کدام از شما موی تان به رنگی دیگر است ؛

و شکوه هاتان

                   از قفس های تنگ دورتر نمی رود ؛

هر کدام در دیگر گونه گرمسیری

هر کدام در دیگر گونه شاخه یی ؛

 

اینجا زمستان ،

     چه سوزناک ،

          چه زمخت ،

           چه کدر است   !
 


 
 لب های ترک خورده
بهروز صدیقی

من از کدام سو می آیم ؟

                               کدامین سو ؟!

-         از کومه هایی که یخ بسته زندگی شان

         شعر نفرت

                  در لبان ترک خورده ام

ای سرفرازان حقیر !

                      سر

                           فرازان

                                 حقیر !!

من از کدام سو می آیم ؟

-         کدامین سو ؟!

  از میان آنها که

                  صورتکهاشان عینهو زمانِ خستگی روز است

من کدام سو می روم

                           کدامین سو ؟!
 


 
تندیس آزادی
  آیدین آراز

 آنروز دریافتم؛

سرزمین پرنده هاست دیار تان !

در آسمان آبی شما

                      نیست تابلوی« پرواز ممنوع »

و بمب ها

       در زاغه زنگار می بندند .

نوشته بودند  :

تندیس آزادی در شهرتان  به جواهر آمیخته می شود !

چه می توان گفت

در دیار پرنده ها نیز دروغ می بافند ...

دیشب

از این سرزمین

   هزاران راکت

                و بمب های گران بر خانه ی همسایه ریخت !

صدها پرنده

در آشیانه شان شکستند ؛

و در حالیکه جان می سپردند،

                به هیاهای آزادی تان خنده زدند !

                                                   افتادند !

                                            و  شکستند ...
 

 

http://www.yenilik.blogfa.com/


Aİ keçmiş sovet respublikalarına yardımı artırır
 
 
Avropa Komissiyası Avropa İttifaqına beş keçmiş sovet respublikası və Ukrayna ilə münasibətləri sıxlaşdırmaqla özünün şərq astanasında sabitliyi möhkəmləndirsin.

Komissiya bildirib ki, Avropa İttifaqı Ermənistan, Azərbaycan, Belarus, Gürcüstan, Moldova və Ukraynada "daha yaxşı idarəetmə və iqtisadi inkişafda həyati dərəcədə maraqlıdır.

Komissiya İttifaq üzvlərinə bunu da tövsiyə edib ki, adı çəkilən ölkələrlə təhlükəsilik və müdafiə məsləhət, iqtisadi yardım və azad ticarətə imkan verən sazişlər imzalansın.

Avropa Şurasının hesabatında Avropa İttifaqına tövsiyə edilir ki, adıçəkilən 6 keçmiş sovet respublikasına yardım üç dəfə artıralaraq 2020-ci ilədək 1,5 milyard avroya çatdırılsın.

Bu hesabat Avropa liderlərinin gələn ilin martında keçiriləcək sammitinddə müzakirə olunacaq.

Avropa Komissiyasının sədri Xose Manuel Barroso bildirib ki, ötən yayda Rusiya və Gürcüstan arasında münaqişə Moskvanın bu ölkələrdəki təsir gücünü nümayiş etdirib.

O qeyd edib ki, yeni təkliflər Avropanın yeni nüfuz sərhədləri barədə təkliflər deyil, sadəcə olaraq Avropa lazımi islahatları həyata keçirmək istəyində və qabiliyyətində olan keçmiş sovet respublikalarına yardım təklif edir.

Cənab Barroso bildirib ki, Avropanın şərq qonşiları ilə münasibətlərinin sahifəsini açmaq lazımdır.

Avropa Komissiyasının hesabatı həmçinin son illərdə yanacaq təchizatı sahəsində yaranmış mübahisələri də əks etdirib.

Deyilir ki, böyük qaz və neft ehtiyatlarına malik Rusiya bu sahəyə az investisiya yatırsa da, öz təsir gücünü rusduilli əhalisi çox olan ayrı ölkələrdə artırmağa çalışır.

Hesabatda həmçinin Rusiyadakı demokratiya və insan haqlarından narahatlıq ifadə olunur.

Hesabatda deyilir ki, Avropa İttifaqı keçmiş sovet respublikalarına daha yaxşı əlaqləndirilmiş alternativ qaz və neft kəmərləri yaratmaqda kömək etməlidir.

Avropa İttifaqı Qafqazdan və Mərkəzi Asiyadan gələn qaz və neftin Rusiyadan kənar keçməsini arzu etsə də, Rusiya bu regionlardan kəmərlərin məhz onun ərazisi ilə getməsinə can atır.

Avropa Komissiyasının hesabatında qeyd olunur ki, bu enerji təchizatını çox kövrək vəziyyətə salardı.

Lakin hesabatda bu da qeyd olunur ki, sadalanan tərəqqilərin həyata keçməsi üçün keçmiş sovet respublikalarında demokratiya və insan haqlarının möhkəmləndirilməsi və qanunun aliliyinin təmin olunması zəruruidir.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


MM 2009-cu il üçün dövlət büdcəsini təsdiqləyib
 
 

Əsas iqtisadi qanunun qəbul edilməsi lehinə 92 nəfər, əlehinə isə 8 nəfər səs verib. Azərbaycan dövlət büdcəsinin 2009-cu il üçün layihəsi neftin bir barrelinin 70 dollar qiymətində hesablanması əsasında hazırlanıb.

Bəs görəsən dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi tendensiyasının davam etdiyi bir zamanda Azərbaycan hökumətinin büdcədə göstərilən neftin qiymətinə korrektələr etməməsi ölkənin maliyyə sistemi üçün hər hansı problemlər yarada bilərmi?

Dövlət büdcəsinin 2009-cu il üçün layihəsinin müzakirəsi zamanı büdcənin neftin hər barrelin 70 dollar məbləğində dəyərləndirilməsi şəraitində hazırlanması millət vəkillərinin əsas tənqid hədəfi olsa da, hökumət öz mövqeyini dəyişmədi.

Büdcənin əleyhinə səs verdiyini bildirən millət vəkili Arzu Səmədbəyli deyir ki, 2009-cu ilin büdcəsi şəffaf büdcə deyil və şişirtmə rəqəmlər üzərində qurulmuş sənəddir.

Amma büdcənin lehinə səs verdiyini bildirən Yeni Azərbaycan Partiyasının içraçı katibinin müavini Səyavuş Novruzov neftin qiymətinin hələ bəlkə də artacağına, artmayacağı təqdirdə isə neft fondunun vəsaitləri hesabına büdcədə yarana biləcək kəsirin doldurulacağını deyir.

Milli Bankın prezidenti Elman Rüstəmovun fikrincə isə, Azərbaycan büdcəsinə neft fondundan gələcək pulun manatla hesablanması büdcəni 75%-ni neftin qiymətinin aşağı düşməsi təhlükəsindən qoruyur. Qalan 25% isə büdcənin daxili imkanları hesabına da ödənə bilər.

İqtisadi tədqiqatlar mərkəzinin rəhbəri Gubad İbadoğlunun fikrincə, Azərbaycanın neft fondundan kənarda ölkənin valyuta ehtiyatları cəmi 5 milyard dollardır və dünya valyuta bazarında vəziyyətin pisləşməsi bu pullara güvənməyə imkan vermir və ölkə yenə də ümidini neftin qiymətinin artacağı günə bağlamalı olacaq.

Odur ki, Qubad İbadoğlu deyir ki, neftin dünya bazarında ucuzlaşdığı təqdirdə büdcəni 1 barrel neftin qiymətini 70 dollarla hesablayan hökumət ya vəziyyətdən neft fondunda olan vəsaitlərdən istifadə ya da bəzi iri layihələrdən imtina hesabına çıxa bilər.

Və hökumət birinci variantı seçərsə neft gəlirlərinin nəsillər arasında bərabər bölünməsi prinsipi pozula bilər.

Hazırda Azərbaycan Neft fondunun aktivləri 13 milyard manat təşkil edir. Azərbaycan neft tədqiqat mərkəzinin hesablamalarına görə, Azeri Light nişanlı neftin orta illik qiyməti 1 barrel üşün $70 olarsa gələn ildə Neft fonduna gözlənilən daxil olmalar $17milyard yarım təşkil edəcək.

Yox bu qiymətlər ən azı 10 dollar belə düşsə neft fonduna proqnozlaşdırılan gəlirlərin həcmi də 2 milyard yarım azalacaqdır. Odur ki, ekspertlər çıxış yolunu gec-tez Azərbaycan büdcəsinin neftdən gələn pullar üzərində deyil, qeyri-neft sektorunun inkişafı hesabına vergilərdən gələn gəlirlər üzərində qurmaqda görür.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


Bu gün qadınlara qarşı zorakılıqla mübarizə günüdür
 
 

BMT deyir ki, hər üç qadından biri həyatında heç olmasa bir dəfə zorakılıqla üzləşib

Dünya boyunca təşkilatlar BMT-nin qadınlara qarşı zorakılığın ləğv edilməsinə həsr olunmuş beynəlxalq günü qeyd edirlər.

Kambociyada hökumət hesabat açıqlayaraq bildirib ki, ölkə boyunca qadınların dörddə biri məişət zorakılığına məruz qalır.

Hesabata əsasən qadınlara qarşı cinsi zorakılıq halları da artmaqdadır.

Keniyada Oxfam təşkilatı adamların zorakılığa qarşı münasibətini dəyişmək üçün yeni kampaniyaya başlayıb.

Bu ölkədə qadınların yarısı evdə zorakılıqla üzləşdiyini deyir.


Statisitik rəqəmlər və konkret faktların toplumuna əsaslanan bu hesabatın əsas qayəsi - dünyada qadınların vəziyyətinin sözün əsl mənasında sabit və təhlükəsiz olmadığını göstərməkdir. Yaponiyada məişət zorakılıqları ən aşağı səviyyədədir.

Orada qadınların 20 faizdən az hissəsi zorakılıqlardan şikayət edib. Lakin Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı hesab edir ki, Britaniyada qadınların 30 faizi və Banqladeş, Tanzaniya habelə Peruda qadınların yarısından çoxu partnyorları və yə keçmiş partnyorları tərəfindən zorakılığa məruz qalıb.


Ən sarsıdıcı statistika Efiopiyada əyalətlərdə qadınların vəziyyəti barədədir.

Hesabata daxil olan tədqiqat məlumatları göstərir ki, burada ərdə olan və yaxud daimi partnyoru olan qadınların 71 faizi döyülərək, alçaldılaraq, təhqir edilərək cinsi və yaxud fiziki zorakılığa məruz qalıb. Efiopiyanın əyalətlərində yaşayış çox ağırdır. İnsanlar yoxsulluq və borc içində yaşayırlar.

Burada həm də cəmiyyət sərt qaydalarla yaşayır. Bu yerlərdə arvadı və ya uşağı vurmaq daxili narazılıq və hirsi boşaltmağın ən adi yolu hesab olunur.


Maraqlıdır ki, İsraildə keçirilən sorğu göstərib ki, orada da Efiopiyada olan mühacirlər arasında məişət zorakılığı ən yüksək səviyyədədir. Lakin rəqəmlər bunu da göstərir ki, özlərini necə deyərlər tutan, iş və sabit məvacib olan efiop ailələrində zorakılıq halları çox az rast gəlinir.

Kambocada qadınların dörddə biri məişət zorakılığına məruz qalır. Hesabata əsasən orada qadınlara qarşı cinsi zorakılıq halları da artmaqdadır. Bu ölkədə qadınların yarısı evdə zorakılıqla üzləşdiyini deyir. Keniyada Oxfam təşkilatı adamların zorakılığa qarşı münasibətini dəyişmək üçün yeni kampaniyaya başlayıb.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


Rusiyada gələn il işsizliyin artacağı gözlənilir
 
 

Rusiyanın İqtisadi İnkişaf Nazirliyi gələn ilin əvvəlində işsizliyin artacağını gözləyir

Bildirilir ki, ixtisarlar ilk növbədə maliyyə fəaliyyəti, ticarət, tikinti, təbii ehtiyatların işlənməsinə toxunacaq.

Bu arada hökumət böhranın real iqtisadiyyatda özünü göstərməsinin qarşısını almaq üçün vergiləri artırır. Habelə qeyd olunur ki, neftin qiymətinin kəskin düşməsi büdcə xərclərini azaltmayacaq, ölkənin böyük ehtiyatları var.

Düzdür, bir çox ekspertlərə görə, bu ehtiyatlar bəs etməyə də bilər, Rusiya 2 aya artıq öz qızıl-valyuta ehtiyatlarının 20 faizindən artığını xərcləyib.

Rusiya hökumətinin özündə artıq bildirirlər ki, ilk əvvəl tam əksəriyyət üçün tam mücərrəd görünən maliyyə böhranı yavaş-yavaş real iqtisadiyyata keçib miqyaslı iqtisadi böhrana çevrilir. Əksər müşahidəçilərin fikrincə, ölkə hələ böhranın əvvəlindədir, böhranın dibi isə təxminən gələn ilin yazına təsadüf edə bilər.

Elə məhz həmin vaxta da işsizliyin xeyli artması gözlənilə bilər. Bu baxımdan hökumət artıq indidən iqtisadiyyatı canlandırmaq üçün müəyyən addımlar atır. İlk növbədə müəssisələrdə daha çox vəsaitin qalması və deməli onların öz işçilərinə daha qayğıyla yanaşması üçün yanvarın 1-dən mənfəət vergisi azaldılır. Bunu baş nazir Vladimir Putin bəyan edib:

"2009-cu ilin yanvarın birindən mənfəət vergisi 4 faiz endiriləcək. İkinci addım, indi xırda biznesə 15 faizlıq vergi qoyulur. Təklif edirəm ki, bölgələrə bu vergini 5 faizə qədər aşağı salmaq imkanı verilsin", deyib Vladimir Putin.

Baş nazir qeyd edib ki, büdcə bu işdən təxminən 15 milyard dollar zərər çəkəcək. Lakin Vladimir Putinə görə, bu pullar iqtisadiyyatda qalıb ona kömək edəcək. Düzdür, büdcə tək vergi kəsirlərinə görə zərər çəkməyəcək, neftdən gələn mədaxillər də xeyli azalacaq. Maliyyə naziri Aleksey Kudrin:

"Gələn ilin büdcəsinə neftin qiyməti 1 barrelə 95 dollar qoyulub, ancaq bizim ilkin hesablamalarımıza görə, gələn il real qiymət 50 dollar olacaq. Bu büdcədəki rəqəmlərdən xeyli azdır, ancaq bu bizim büdcə öhdəliklərimizə təsir etməyəcək. Bu o deməkdir ki, biz gələn il ehtiyyat fondunu artıra bilməyəcəyik, qiymətlərin 70 dollardan aşağı düşməsi təqdirdə isə hazırkı ehtiyyat fondundan vəsaitləri çıxarmalı olacayıq".

Ehtiyat fondu neftin yüksək qiymətləri zamanı əlavə gəlirlərdən formalaşıb və indi təxminən 130 milyard dollar təşkil edir. Bu Rusiyanın özünəməxsus neft fondudur. Hərçənd ki, iqtisadiyyat professoru Ruslan Xasbulatova görə, tək bu ehtiyat fonduna bel bağlamaq düzgün deyil:

"Gələcəkdə kifayət qədər mürəkkəb hadisələr ola bilər, iqtisadi böhran dərin ola bilər və ehtiyyat fondu bəs etməyə bilər. Hökumətin vergiləri azaltmaq qərarını da mən ö cümlədən tək ehtiyat fonduna bel bağlanılmamasıyla izah edirəm. Digər addım kimi isə varlılar üçün vergilərin artırılmasıdır", deyir professor Xasbulatov.

Düzdür, digər iqtisadçı Aleksandr Krılov guman edir ki, indi hökumət varlılar üçün vergilərin artırılması kimi addımlara getməyəcək:

"Zənnimcə, indi böhran vəziyyətində hökumət sərt addımlara getməyəcək. İndi hökumətin əsas qayesi panikanın qarşısının alınmasıdır. Ona görə də banklara nəhəng pullar ötürülür ki, onlar əmanətçilərin bütün tələblərini təmin etsinlər, əsas panikanın qarşısı alınmasıdır, buna ölkənin ehtiyatları xərclənir", deyir cənab Krılov.

Doğrudan da hələlik hökumət rublun əsaslı qiymətdən düşməsi və bank sisteminin əhəmiyyətli etibardan çıxmasının qarşısını ala bilir. Ancaq bu hökumətə nəhəng xərclərə oturub - 2-3 ay öncə ölkənin qızıl valyuta ehtiyatları təxminən 600 milyard dollar təşkil edirdisə indi təxminən 450 milyard dollar qalıb.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


قومــــــــلاقدا
 
ə.m

 . . . بورادا ،

              ساچلار کوله یه وئریلمز٬

                      ایسلانماز یاغمورا

                           و دنیز

                           سنی اؤپه مز هئـــچ !

سن بیزیم ائله آچیقجا یاد ،

ائله کی ناریم -

              دؤزه مزسن !

      بو دمیر شه هرده ،

               ماوی روحلار

  آغیر آغیر پالتارلار ایچره

و گون لر سانکی بیر اووج قوم ،

                          ساورولور قومـــلاقدا !

 هر شئی یاد سنه ،

                     هر شئی اوزاق ؛

                      ناریم !

                  قایتارا بیلرمیسن اوچاق بیلیطینی !

 

http://www.yenilik.blogfa.com/


کيمليييميزي دانان سئوگي مکتوبو
 

يئني تحصيل ايلي موناسيبتي ايله کيمليييميزي دانان سئوگي مکتوبو
 

يارپاق قزئتي‌نين باش يازاري ايواز طاهانين ايراندا يئني تحصيل ايلي‌نين باشلانماسي موناسيبتي ايله شاگيردلر و اؤيره‌نجي‌لره آچيق مکتوبو

ايراندا 14 ميليون شاگيرد و 3 ميليونا ياخين اؤيرنجي تحصيل اوجاق‌لارينا گئتديلر. مکتب‌لرين زنگي‌نين چالينماسي ايله صينيف‌لره يوللانميش بو اوشاق‌لارين 60 فايزي‌نين آنا ديلي فارسجا دئييل. اونلارين اکثريتي آذربايجان تورکجه‌سينده، قالاني ايسه کورد، عرب و باشقا ديل‌لرده دانيشسالار دا، مکتب و بيليم‌يوردلاردا فارسجا دانيشيب يازماق مجبوريتينده‌ديرلر


پرئزيدئنت احمدي نژاد بو مجبوريتي اونوداراق محبت آنلاميني داشييان "مهر" آييندا مکتبه گئده‌ن اوشاق‌لارا سئوگيدن دانيشدي: «امينم کي، بو ايل ده بيزيم گنج نسليميز عدالت، سئوگي بسله‌مک و اؤلکه‌نين هر طرف‌لي اينکيشافينا داير سؤزلري اؤيرنه‌جک».

منجه بو سؤزلر "عدالت"ي هايقيران پوپوليست سياستچي‌لرين يالنيز عدالتسيزليک دوغوران ايقتيصادي گؤتوروشونون باشقا بير گؤستريجيسي‌دير. يوخسا کيم بيلمير کي، ديلي دانيلميش هر بير وارليق، "کيمليک" گرگينلييينه سوروکله‌نه‌رک اينکيشاف ائده بيلمز. عدالتدن، سئوگيدن و اينکيشافدان بو ساياق دانيشماق، اوشاق‌لارين گؤزونه باخاراق اونلارين هم قران کريمده، هم آناياسادا، هم ده اولوس‌لار آراسي اينسان حاق‌لاري بيان‌نامه‌لرينده آچيقجا وورغولانميش ديل و دوشونجه آزادليغيني آياق آلتينا آليب تاپدالاماقدان باشقا بير شئي دئييل دير.


صؤحبت «بشريتين ان گؤزل، بيتكين، و ان ياخشي طالعي‌»ندن گئديرسه، گوج قورولوش‌لاري و گوج کورسولرينه ديرسک‌لنميش آدام‌لارين سئوگي مکتوب‌لاري تکجه سوسقون کوتله‌يه ارمغان ائديلمه‌مه‌لي‌دير، حاققيني ايسته‌ين وطنداش‌لارا دا گؤنده‌ريلمه‌لي‌دير. يوخسا آغزيني آچيب ان واجيب، ايلکين و دانيلماز حاققيني، يعني آناسي دانيشان ديلده دانيشماق ديله‌ييني ديله گتيره‌ن‌لرين يئري حبس‌خانالارين قارانليق گؤزلري اولورسا، او محبت مکتوب‌لاري اسيرليک بلگه‌سينه چئوريله‌جک.

سئويملي اؤيره‌نجي‌لر! اؤز آنا ديلينيزي مومکون يول‌لارلا اؤيرنمک‌له گئرچک کيملييينيزي قورويون.

                                           سئوگي‌لر و سايقي‌لارلا

                                                              ايواز طاها
                                                   تبريز، 1 مهر 1387

 

http://www.eyvaz.org/


"درد داش"
 
 

توپوروم بیر بئله وارلیق دئییلن یوخلوغا من

کی منیم

         و سنین

               وبیزیم باختیمیزا

                               قانلی قارانلیق قالاییر.

درد داشیم

دردلی آنام

آغریير دردلی باشیم

سرگیلن تابوتومو

سورونوب اؤلمه یه دوغرو

                                یول آشیم

                                آغریير دردلی باشیم.

 

http://www.tonqal.blogfa.com/

Amerikada maliyyə böhranına dair sammit keçirilir
 
 

Dünya iqtisadiyyatının 85 faizinə malik olan 20 ölkənin liderləri maliyyə böhranından çıxış yolları ətrafında fikir mübadiləsi aparırlar.

Bununla yanaşı Vaşinqtonda yeni böhranları önləmək ətrafında fikir mübadiləsi aparılacaq.

İndiki səhvlərə artıq yol verməmək üçün Avropa liderləri daha sərt tənzimləmə mexanizmlərinə çağırırlar. Buna amerikalılar etiraz edir.

Qonaqlar qarşısında nitqlə çıxış edən Corc Buş kapitalizmin bir sistem olaraq özünü tənzimləmə keyfiyyətini qeyd edərək dövlət müdaxiləsi ilə ehtiyatlı olmağa səsləyib.

“Problem bir gecə ərzində yaranmayıb ki, elə bir gecə ərzində həllini tapsın”, - deyib Amerika prezidenti.

Dünya liderləri böhrandan çıxış yollarını müzakirə edərək sammitdə iştirak edən Çinin imkanları barədə ümidlə danışıblar.

2 trilyon dollara yaxın valyuta ehtiyatlarına malik olan Çinin iqtisadi artım templəri yavaşlasa da inkişaf etməkdədir.


Xəbər verilir ki, Pekindən beynəlxalq institutların maliyyələşdirilməsi məsələsində yardım umulur.

BBC müxbirinə istinadən yardım əvəzində Çin Beynəlxalq Valyuta Fondu kimi təşkilatlarda öz rolunun artmasını tələb edə bilər.

Görüşdə iştirak edən Böyük 20-lər kimi tanınan ölkələr klubuna Amerika, Almaniya, Yaponiya. Fransa, İtaliya, Böyük Britaniya, Kanada, Argentina, Avstraliya, Braziliya, Çin, Hindistan, İndoneziya, Meksika, Cənubi Koreya, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Cənubi Afrika Respublikası, Avropa ittifaqı və Türkiyə daxildir.

1999-cu ildə yaradılan “İyirmilər” klubuna üzv ölkələr növbə ilə sədrlik edirlər.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


زیـــل چالدیــــغیندا
 
 
 یازار : حولیا آکتـاش   کؤچورن( اورژینال لهجه یله ) : ارسطو مجـرد
 

گوزه ل بیر باهار گونشی سیرالارین آراسیندا اؤیرنجی لره گؤز کیرپاراک دولاشییوردو . بیر آن اؤنجه ، زیل چالار چالماز دیشاری فیرلامالارینا گیزلی بیر داوعتییه چیکارتییور گیبی دی. تنففوسته چوجوکلار آلا بیلد یینه کوشوپ اوینالارکِن، او دا آرکالاریندان ایسسیسی و ایشیغیلا دانس ائده جک ، بیر نئوی کندینه اؤزگو جوشکوسویلا اویونلارینا کاتیلاجاکتی . باهار آیلاری اییجه ایلئرلئییپ نئرئدئیسه یاز سیجاکلاری باشلادیغی ایچین چوجوکلارین درسه ایلگی سی اییجه آزالمیشتی ذاتِن . شیمدی تک دوشونجه لری بیر آن اؤنجه تاتیله گیریپ گؤنوللرینجه کوشوپ اویناماک ، گونشین ، دنیزین ، کومون تادینی چیکارتماکتی . یئنی بیر ییل گلمه دن اؤنجه گئچن ییلین یورقونلوغونو آتماک ، ذیهنن و بدنن جاپجانلی ، بیر اوست صینیفا باشلاماکتی . حایال لری ، اومیت لری ، بو اومیت لرینین اؤته سینده عاییله لریله بیرلیکته یئنی بیر ییلا باشلاما اومیتی اولمایان بیری داها واردی صینیف لاریندا : اؤیرتمن لری ...

بو اوکولا بئش ییل اؤنجه گلمیشتی . گلدییی سنه گنج و دینامیک اولدوغوندان دولایی بئشینجی وئرمیش لردی اونا . او ییل اؤیرنجی لرینی مِئــذون ائتــتیکتن سونرا ائرته سی ییل بیرینجی صینیفا آلمیش و مینی مینی جیک یاورولارلا کوس کوجا سئنه لری دئویره ، دئویره گلمیش ، شیمدی دؤردونجو صینیفی دا گئری ده بیراکمیشلاردی . الله کیسمت ائدرسه گله جک سنه بونلاردا مِئذون اولاجاکلاردی . ایچینده بیر سیکینتی واردی . اؤیله سانییوردو کی ، سنه یه اؤیرنجی لرینین مئذونییتینی گؤرمه یه جکتی . اونجا وئردیی امکتن سونرا حاصیلاتی توپلایامایاجاک ، اثرینی کندی اللریله بیلینمزه بیراکیپ گیده جکتی . شو آنا کادار یوزونه کارشی یاپیلامیش آچیک بیر سوچلامایادا کیناما اولمامیشتی آما اطرافینداکی درین سیزلیک سئزگیلرینده حاکلی اولدوغونو فیسیلداییپ دورویوردو . اوکول ایداره سینه ایستن مییوردو . بیر گروپ اؤیرتمنینده دستگینی آلان ایداره اونو ییپراتماک ایچین نئردئیسه گیزلی بیر کامپانییا یوروتمکته ایدی . ایداره یه دستک وئرمـَـیــَـنلرسه سس سیز کالییورلاردی . بو ان آزیندان
 

http://www.yenilik.blogfa.com/


سئویملی دوستوم"بابک آذری" اوچون
 
 

سن اورييم مئشه‌سينده

دؤرد فصيلده

                گؤم ـ گؤي قالان

                           بوی بوخونلو بیر

                                            آغاجسان.

من بيليرم

سؤز دوشنده

كؤنول آدلي بير ملكدن

                             مني يادا سالاجاقسان.

دردين،

        كؤرپه اورييمده

                             قالانديقجا

                                            قالاجاقسان.

اؤز الينله

            ياراتديغين

                  آتشینه یاناجاقسان

يانا ـ يانا

          آناجاقسان.

 

http://www.tonqal.blogfa.com/

Niyə armud almadan tez çürüyür?

 

 
Belə görünür ki, indi alimlər bunun səbəbini aşkar ediblər. Buna səbəb oksigenin meyvə dərildikdən sonra onun çəyirdəyinə yol tapmasıdır.

Aydın məsələdir ki, almada hava armuddakından daha çoxdur. Onların hər ikisini su dolu qaba atsanız alma suyun üzündə qalacaq, armud isə suyun dibinə düşəcək.

Amma alimlər bir şeyi başa düşməkdə çətinlik çəkiblər. Görəsən, oksigen meyvənin əti ilə necə hərəkət edir. Bu olduqca önəmli məsələdir.

Çünki meyvələr çürümənin və əzilmənin qarşısını almaq üçün şəkər hasil edirlərsə, nəfəs almağı da davam etməlidirlər.

İndi araşdırma dəstəsi bu meyvələri dünyanın ən iri rentgen maşınına salıb. Məqsəd oksigenin çəyirdəyə çatmaq üçün hərəkət etdiyi ən xırda məsamələri və kanalları görməkdir.

Onlar aşkar ediblər ki, hava almadakı boşluqlardan daha rahatlıqla keçir.

Tullantı meyvə-tərəvəz sənayesi üçün böyük problemdir. Yeni informasiyadan onların saxlanması üçün şəraitin yaradılmasında istifadə ediləcək.
 

http://www.bbc.co.uk/azeri/


یئنی بیر کیتاب " معیار دیل"

 

 
ایواز طاهانین «معیار دیل» آدلی کیتابچاسی ایشیق اؤزو گؤردو. بو اثر تیر آیی‌نین اونوندان هله‌لیک تبریز، تهران و زنجاندا ساتیشدا اولاجاق. موللیف بو کیتابدا معیار دیلین گئرچکلشمه‌سینی انگلله‌ین مانعه‌لری آراشدیریر، بعضی اؤنه‌ری‌لر ایره‌لی سورور. کیچیک حجملی بو کیتابدا آشاغیداکی مؤوضوع‌لار

 اینجه‌له‌نیر:
ـ تاريخي سيناقدان قارماقاريشيق يازي آخين‌لاريناجان
ـ آغيز ديلي و ميللي دوشونوش
ـ معيار ديل و شعريميزين نثره اوستونلويو
ـ يئرلي راديو و تلويزيون‌لارين جالاق دیلی
ـ اينتئرنئت؛ منفي و مثبت ائتکی‌لر
ـ معيار ديل و چئشيدلي يازي آخيم‌لاري
ـ گراماتيکايا دؤنوش
ـ بيزده ايصطيلاح يوخسوللوغو وار
 

دکتر "داوود شریفی"نین یاشیل روحونا اتحاف

 

 

یاشیل یارپاقلی بیر آغاجین بوداقلاریندا گؤیره ن تومورجوق.اورمان قونشولوغوندا باهار باهار دئییه هایقیران بولاق. ایچیمزده اینسان بئجردن بیر اینسان."وارلی موغان" چؤللری نین امک ایتیر مه ین ناغیل اوغلو. ظولمه قارشی بئش آچیلان"کؤهنه قاراداغ توفنگی"قورتاریجی اللره ییه.گؤیرچین اوچوشونا بنزه ین کؤنول آلان گولوشو. جیسم وروح دیده رگین لیگینه قارانلیقدا مایاق....ardını var

 

POSTMODERNİZM NƏDİR?

 

 

         ANLAM XƏSTƏLİYİ VƏ QAYNAQ NOSTAGİYASI
Bəşər həmişə "anlam" mələyi ilə qol-boyun yaşayıb. Anlamı olmayan və ya anlaşımaz olan olan fenomenlırdən isə hürküb, qorxub. O həmişə güman edib ki, fenomendə, mətndə, sözdə, sənət əsərində, mükəmməl və kəskin bir məna var. Derrida bu təsəvvürü dağıdır. O, əlbəttə, hər bir mümkün anlama qarşı çıxmır və ya tam anlamsızlığı müdafiə etmir, anlaşılmaz, qaranlıq, dağınıq, yarımçıq və iç-içə mənaların axtarışına çağırır.
ardını var...
 


گله‌نك و سوسيال قوزوم لارار

 

 

دام‌لار گله‌نك‌لرده (سنت‌لرده) اولان ثباتليغا گؤره، اونلارا ياپيشير. گله‌نك، سوسيال قورولوشلارا اوخشايان بير شئي ياراديركي بيز او اساسدا تنقيده ياخينلاشماغين فورمونو تاپيب، ده‌ييشيك‌لييه و رئفورما ال ووراق.ardını var

 

Qopardim

 

 

lğımlara sarılan baxımlarımı,
Nə silah
Nə qan ,
Tutuşaraq yazıalrım, əlindənVə çəkdiyim rəsmlər belə,
Mənə sən düşlərini oxuyaraq Başlandılar.ardını var...