... اي صبا گر  بگذري بر ساحل رود ارس             بوسه زن بر خاک آن وادي  و  مشکين کن نفس ...

بر تارک ايران تاجي است به نام آذربايجان که خاکش در فراز و نشيب تاريخ،همواره بارآور و مقدس بوده است.چه آنگاه که رنگهاي تاريخ و افسانه در هم مي آميزند و آذربايجان خاستگاه انديشمندي چون زرتشت مي شود و چه آنگاه که صفير گلوله هاي دلاوران آزاديخواه هنوز در گوش هاي سالخوردگان طنين افکن است و چه آنگاه که جوانان غيرتمندش طلايه دار انقلاب اسلامي مي گردند.هرچه هست،اين سرزمين همواره پاسدار آتش حريت و جوانمردي بوده است.آذربايجان نام خود را از افتخار و مردانگي دارد.

 در فلات آذربايجان دو منطقه بارز وجود دارد که يکي در شمال غرب واقع شده و عبارت است از دشت چالدران و دره قطور و ديگري دشت مغان که همچون نگيني بر تاج تارک ايران مي درخشد.تاريخ اين خطه شگفت انگيز است و با جغرافياي آن چنان در هم آميخته که گويي جغرافياي منطقه تاريخ نويس آن بوده است ولي متاسفانه مواهب اين سرزمين کمتر مورد توجه محققان و مولفان و نويسندگان قرار گرفته است.

نگارنده از سالها پيش به حکم علاقه وافر به زادگاه خويش در آرزوي آن بود که ازخصوصيات تاريخي،اجتماعي،جغرافيايي و فرهنگ عامه مغان تحقيق جامع و مستندي به عمل آورد،در اين رهگذر از سالها پيش در هر کجا که اثري و کتابي و مقاله اي ديده که حتي مختصري اطلاع و ارتباطي راجع به مغان داشت ،جمع آوري کرده و اين معلومات را در هم آميخته و نتيجه آن کتاب حاضر است.در واقع هدف از تاليف و نگارش اين کتاب معرفي سرزميني است با ويژگيهاي انحصاري و شناسايي جامعه اي است با خصوصيات و آداب و رسوم و فرهنگ مشخص از گذشته هاي دور تا به امروز.

از سوي ديگر ،اطلاع بر اوضاع و احوال جغرافيايي يک ناحيه براي ساکنين آن خاصه براي دولتي که بايد آن را اداره کند از نوع مطالعات تفنني نيست تا اگر از آن بي خبر ماندند ضرري نکرده باشند.متاسفانه منطقه مغان با همه اهميتي که از نظر سوابق تاريخي و سياسي و اقتصادي در پهنه کشوري دارد کمتر مواهب اين سرزمين بطور کامل شناسايي شده و آثاري که جهت شناسايي اين منطقه تهيه شده عموماً پراکنده و متفرق مي باشد.با دريغ بايد گفت که مغان ما آنچنان که شايسته است براي ملت ايران و حتي ساکنان خود مغان شناخته شده نيست.

کتاب حاضر به نام مغان، نگين آذربايجان مجموعه اي است در پنج فصل:جغرافياي طبيعي مغان،جغرافياي تاريخي مغان،ساختار اجتماعي و فرهنگي مغان،ويژگيهاي جغرافيايي شهرها و آباديهاي مهم مغان و جغرافياي اقتصادي مغان.نمودارها و نقشه هايي که در اين مجموعه آورده شده در حقيقت شواهدي هستند بر متن کتاب و تا آنجا که حجم کتاب اجازه داد توضيحات در ذيل کتاب در باره متن داده شده،همچنين براي اطلاع بيشتر به منابع و ماخذ که فهرست آنان با احترام در آخر کتاب آورده شده،ارجاع گرديده و در تاييد برخي مندرجات،تصاوير و عکسهايي مستند در هر قسمت ارائه شده است.

عده اي از بابت تازگي آمار و اينکه مربوط به نزديکترين ايام باشد تعصب نشان مي دهند.در حاليکه اين اعداد و ارقام که عموماً با ذکر ماخذ مي باشد در هر موقع از سال قابل تغيير است.مثلاً ممکن است در موقع تاليف کتاب يا چاپ آن چند واحد اقتصادي تعطيل يا اضافه شده باشد و يا آنکه سطح زير کشت يک محصول کم يا زياد شود و يا ميزان توليد به عللي دچار نوسانات گردد که در اينصورت قصوري متوجه نگارنده نيست،وانگهي آمارهاي مورد بحث در اقتصاد به آن درجه از سرعت هم که تصور مي رود در ناحيه کوچکي چون مغان اعتبار خود را از دست نمي دهند و به فرض تغيير کمي در استنتاجات جغرافيايي چندان تاثيري نمي گذارد.با اين حال براي ارج گذاشتن به نظرات خوانندگان ،کتاب را با وجود آماده بودن با سه سال تاخير به چاپ رسانده تا با استفاده از نتايج سر شماري عمومي نفوس ومسکن آبانماه سال 1375که جديداً انتشار يافته رضايت علاقمندان فراهم آيد.


 



نگارنده در اينجا لازم مي داند مطلبي را صميمانه با خوانندگان ارجمند اين کتاب در ميان نهد و آن اينکه نگارنده مدتهاست با استفاده از منابع متعدد جغرافيايي،تاريخي،سياسي،اجتماعي و غيره و تلفيق و تطبيق آنها با يکديگر و نيز استفاده از اطلاعات شخصي خود که نتيجه هجده سال زندگي در منطقه و مسافرتهاي متعدد مي باشد،موفق به تنظيم و تاليف اين کتاب شده و با اين حال اذعان دارد که اين مجموعه خالي از عيب و نقص نيست.اما اين اميد براي او حاصل است که با انتقادها و پيشنهادهاي مدبرانه خوانندگان و صاحب نظران عزيز در تکميل مطالب و رفع اشتباهات احتمالي آن بکوشد.

آنچه بيش از همه در تدوين اين کتاب مايه دلگرمي و تشويق نگارنده شد همکاري بسيار ارزنده و صميمانه دوستان ارجمندم آقايان رحمت حيدري کارمند آموزش و پرورش پارس آباد،کريم ارژنگي عربلو کارشناس ارشد جغرافياي انساني،مهندس ياور وحدتي پور مسئول وقت دفتر فني شهرداري پارس آباد و جعفر قره پور کارمند اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي پارس آباد که با بزرگواري تعدادي از نقشه هاي شهري و تصاوير ارزنده جغرافيايي مغان را جهت چاپ در اين مجموعه عنايت فرمودند.

تشکر و امتنان از آقايان منصور جهانگيري و غفار دستور که در تهيه تصاوير جمع آوري و مطالب مربوط به شرکت کشت و صنعت و دامپروري مغان نگارنده را ياري فرمودند.

سپاسگذاري مي شود از آقاي دکتر حسن الماسي نماينده محترم مردم مغان در مجلس شوراي اسلامي که زحماتي را در اخذ مجوز براي چاپ کتاب متحمل شدند.

تشکر و سپاس بيکران از دوستان گرانمايه آقايان سهراب آديگوزلي،احد ناصري بيله سوار و عزيزالله قلمي که از پيشگامان تحقيق و تاليف در باره تاريخ دشت مغان هستند.و سپاس فراوان از دکتر ابراهيم بيگدلي و پروفسور غلامحسين بيگدلي که با کمال اشتياق دستنويس نگارنده را مورد مطالعه و مداقه قرار داده و مقدمه اي بر اين دفتر مرقوم فرمودند.

در پايان نگارنده آرزو مي کند اين دفتر آيينه اي باشد در مقابل ديدگان کساني که به مغان و مردم آن عشق مي ورزند و خود را ملزم به خدمت به اين آب و خاک و ملت مي دانند.

 

حافظ سخن بگوي بر صفحه جهان        اين نقش مي ماند از قلمت يادگار عمر


بقلم: احد قاسمي
http://www.moghanimiz.blogfa.com

نوشتن دیدگاه

نظراتی که حاوی مطالب خلاف نظام ، شئونات اجتماعی ، توهین یا افترا به کسی می باشند، منتشر نخواهند شد.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
برای تماس با شما لطفا ایمیل خود را بدرستی وارد کنین تا با شما اگر لازم باشد در تماس باشیم .


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

ما همیشه هستیم